Tắm biển an toàn ở Vũng Tàu, Long Hải, Hồ Tràm gói trong vài nguyên tắc: chỉ tắm ở khu có cứu hộ và trong giờ cứu hộ trực, không tắm khi có cờ đỏ hay biển động, không tắm khi đã uống rượu bia hoặc lúc trời tối, luôn có người lớn bên cạnh trẻ, và biết nhận ra dòng chảy xa bờ để tránh xa. Nếu bị cuốn ra, đừng bơi ngược vào bờ; hãy thả nổi, bơi song song với bờ để thoát khỏi dòng, giơ tay ra hiệu xin cứu.
Đuối nước khi tắm biển hiếm khi xảy ra với người đứng ở chỗ nước nông yên tĩnh. Phần lớn các vụ việc liên quan tới dòng chảy xa bờ, sóng lớn mùa gió, tắm ở bãi vắng, hoặc rượu bia. Dải biển của thành phố, nhất là Bãi Sau Vũng Tàu và các bãi hướng đông như Hồ Tràm, Bình Châu, có những thời điểm sóng và dòng chảy rất mạnh.
Bài này giải thích những gì nên biết trước khi xuống nước. Nó không thay cho khoá học bơi, học cứu đuối hay sơ cứu; nếu đi biển thường xuyên, hãy tham gia một khoá như vậy. Khi có người gặp nạn, gọi cấp cứu 115 và báo cứu hộ ngay.
Dòng chảy xa bờ là gì và vì sao nguy hiểm
Sóng đánh vào bờ mang nước lên bãi; lượng nước đó phải quay ra biển, và nó thường tập trung chảy ra qua một luồng hẹp, gọi là dòng chảy xa bờ, hay dòng rip. Dòng này có thể chảy ra khơi nhanh hơn tốc độ bơi của một người bình thường, kéo người đang đứng ở chỗ ngang ngực ra chỗ không chạm đáy chỉ trong vài chục giây.
Nguy hiểm của dòng chảy xa bờ không nằm ở chỗ nó kéo người xuống đáy, vì nó không làm vậy, mà ở chỗ người bị cuốn hoảng loạn, cố bơi thẳng vào bờ ngược dòng, kiệt sức rồi chìm. Người biết bơi giỏi cũng có thể gặp nạn nếu chọn sai hướng bơi.
Dòng chảy xa bờ xuất hiện nhiều ở các bãi cát dài hứng sóng, như Bãi Sau, Hồ Tràm, Bình Châu, nhất là những ngày sóng lớn, gió mạnh, và ở gần các doi cát, mũi đá, cầu tàu. Vị trí dòng có thể thay đổi trong ngày theo con nước, nên chỗ hôm qua an toàn chưa chắc hôm nay cũng vậy.
Bãi Trước Vũng Tàu và những vịnh kín gió ít sóng hơn nên dòng chảy xa bờ ít hơn, nhưng không phải không có, nhất là quanh các mỏm đá và cầu tàu. Không có bãi nào an toàn tuyệt đối; chỉ có những bãi ít rủi ro hơn vào những ngày yên hơn.
Nhận biết dòng chảy xa bờ từ trên bãi
Trước khi xuống nước, đứng trên bãi quan sát vài phút. Một số dấu hiệu thường thấy của dòng chảy xa bờ:
- Một dải nước có màu sẫm hơn hai bên, trông như yên hơn vì ít sóng vỡ, trong khi hai bên sóng vỡ trắng xoá.
- Một khe hở trong hàng sóng vỡ chạy song song bờ, như thể có một con đường xuyên qua sóng.
- Bọt, rong, rác, cát đục trôi thành dòng ra phía biển thay vì dạt vào bờ.
- Mặt nước gợn sóng lăn tăn, xáo động khác thường ở một luồng hẹp.
- Chỗ có người tắm bị dạt dần ra xa mà không biết.
Điều trớ trêu là chỗ trông “êm” nhất, ít sóng nhất lại có thể chính là dòng chảy xa bờ, nên nhiều người chọn đúng chỗ đó để tắm. Khi không chắc, hãy hỏi nhân viên cứu hộ chỗ nào nên tránh hôm đó.
Nếu đi tới một bãi lạ, dành năm phút đứng trên chỗ cao như bờ kè, đồi cát, nhìn xuống mặt biển. Từ trên cao, các luồng nước sẫm màu và khe hở trong hàng sóng hiện ra rõ hơn nhiều so với khi đứng ngang mặt nước.
Nếu bị cuốn ra xa: làm gì
Ghi nhớ các bước dưới đây trước chuyến đi, nói lại cho trẻ lớn và người đi cùng:
- Giữ bình tĩnh. Dòng chảy kéo bạn ra xa chứ không kéo bạn xuống; hoảng loạn mới là thứ làm kiệt sức.
- Đừng bơi thẳng vào bờ ngược dòng.
- Thả nổi, nằm ngửa nếu được, để tiết kiệm sức; dòng thường yếu đi khi ra khỏi vùng sóng vỡ.
- Bơi song song với bờ để thoát ra khỏi luồng hẹp của dòng chảy, rồi mới bơi chéo vào bờ.
- Giơ tay vẫy và kêu to để cứu hộ, người trên bờ thấy.
- Nếu thấy người khác bị cuốn, đừng lao ra cứu khi không có phao và không được huấn luyện; gọi cứu hộ, ném vật nổi như phao, can nhựa, ván cho họ, gọi 115.
Nhiều vụ đuối nước có hai nạn nhân: người bị cuốn và người lao ra cứu. An toàn của người cứu luôn đặt trước, đó là nguyên tắc chung của mọi hướng dẫn cứu đuối.
Tập thả nổi ở hồ bơi trước chuyến đi là cách tốt để không hoảng khi gặp chuyện. Người biết thả nổi bình tĩnh trong vài phút có nhiều thời gian hơn để cứu hộ tới.
Đọc cờ hiệu, phao giới hạn và nghe theo cứu hộ
Ở các bãi tắm có tổ chức, khu vực tắm thường được giới hạn bằng phao, có chòi cứu hộ và cờ hiệu. Cờ đỏ thường báo cấm tắm vì biển nguy hiểm; ngoài ra có thể có những biển báo, loa nhắc của lực lượng cứu hộ. Hệ thống cờ, biển ở mỗi bãi có thể khác nhau đôi chút, nên hãy đọc bảng hướng dẫn ở lối xuống bãi hoặc hỏi nhân viên cứu hộ.
Chỉ tắm trong vùng phao giới hạn, trong giờ có cứu hộ trực. Ngoài giờ đó, sáng quá sớm hay chiều tối, bãi có thể vẫn đông nhưng không có người canh. Khi cứu hộ thổi còi, gọi loa yêu cầu lên bờ hoặc vào gần, hãy làm theo ngay, vì họ thấy những thứ người đang ở dưới nước không thấy.
Bãi vắng, bãi hoang ở dải Lộc An, Hồ Cốc, Bình Châu hay các bãi đá Vũng Tàu thường không có cứu hộ. Ở đó chỉ nên ngâm chân, tắm ở chỗ nước nông và yên, không bơi ra xa, không đi một mình. Cửa sông, cửa đầm có dòng chảy mạnh theo triều, không phải chỗ tắm.
Cuối tuần và mùa lễ, khu tắm có cứu hộ rất đông, nhân viên khó quan sát hết. Lúc đó càng phải trông người nhà kỹ hơn, hẹn trước một điểm tập trung dễ nhận ra trên bãi để trẻ lạc biết chỗ quay về.
Giữ an toàn cho trẻ em
Trẻ em có thể chìm rất nhanh và rất im lặng, không vùng vẫy kêu la như trên phim. Nguyên tắc quan trọng nhất là luôn có một người lớn được phân công trông trẻ, ở trong tầm tay, không cầm điện thoại, không vừa trông vừa trò chuyện. Khi đổi người trông, nói rõ ra miệng để không ai nghĩ người kia đang trông.
Cho trẻ mặc áo phao vừa cỡ, có dây cài, khi xuống nước, kể cả trẻ đã biết bơi trong hồ. Phao bơi đeo tay, phao vòng không thay được áo phao vì dễ tuột, dễ lật. Chọn chỗ nước nông, sóng nhỏ, tắm ở bãi có cứu hộ, và không để trẻ ra xa hơn mức ngang hông người lớn.
Dạy trẻ lớn ba điều: không xuống nước khi chưa có người lớn, thấy mình bị trôi ra xa thì giơ tay gọi và thả nổi, thấy bạn bị đuối thì gọi người lớn chứ không tự lao ra cứu. Học bơi ở hồ là việc nên làm, nhưng biển khác hồ, nên vẫn phải giữ đủ các nguyên tắc trên.
Mặc cho trẻ đồ bơi màu sáng, dễ thấy như cam, vàng, xanh lá neon; màu xanh dương, trắng rất khó thấy trong nước biển có sóng. Một chi tiết nhỏ nhưng giúp người lớn và cứu hộ nhìn ra trẻ nhanh hơn nhiều.
Những nguy hiểm khác ngoài sóng và dòng chảy
Rượu bia. Uống rượu bia rồi tắm biển làm giảm phán đoán, giảm sức, dễ hạ thân nhiệt. Đây là yếu tố thường gặp trong các vụ đuối nước của người lớn. Uống thì đừng xuống nước.
Tắm lúc trời tối. Ban đêm không có cứu hộ, không ai nhìn thấy khi gặp nạn, cũng không thấy sóng, dòng chảy, đá ngầm. Ra biển buổi tối chỉ nên ngồi trên bãi.
Biển động, giông sét. Mùa gió đông bắc, sóng ở các bãi hướng đông rất lớn. Mùa mưa có giông kèm sét; khi trời có sấm chớp, lên bờ và vào chỗ trú an toàn ngay.
Sứa và sinh vật biển. Một số thời điểm có sứa trôi dạt vào bờ, chạm vào gây bỏng rát. Lên bờ, báo cứu hộ, rửa bằng nước biển, không chà xát; nếu khó thở, sưng nhiều, hãy đi cơ sở y tế ngay. Cầu gai, hàu bám đá có thể gây vết cắt; đi dép ở bãi đá.
Nắng và mất nước. Ngâm mình dưới nước mát, nhiều người không biết mình đang cháy nắng và mất nước. Che nắng, uống nước đều, nghỉ trong bóng râm giữa các lượt tắm.
Đá trơn và sóng đánh lên mỏm đá. Ở mũi Nghinh Phong, Bãi Dâu, Hồ Cốc, sóng có thể bất ngờ đánh lên những mỏm đá người đứng chụp ảnh. Đứng xa mép đá khi biển động, không quay lưng ra biển.
Khi có người đuối nước: những việc cần làm
Gọi ngay cứu hộ bãi biển và gọi cấp cứu 115. Nếu không được huấn luyện cứu đuối, đừng bơi ra; hãy ném cho nạn nhân bất cứ vật gì nổi được, giữ mắt nhìn vào vị trí của họ để chỉ cho cứu hộ. Khi nạn nhân đã được đưa lên bờ, đặt họ nằm ngửa trên nền cứng, kiểm tra xem có thở không.
Các hướng dẫn sơ cứu hiện hành không khuyến khích dốc ngược nạn nhân, chạy vòng hay ép bụng để “xốc nước”, vì làm mất thời gian quý và có thể gây hại. Nếu nạn nhân không thở, người đã học hồi sinh tim phổi nên bắt đầu ép tim, thổi ngạt theo đúng cách được hướng dẫn cho tới khi nhân viên y tế tới. Nếu nạn nhân tỉnh, ủ ấm, cho nằm nghiêng và vẫn đưa tới cơ sở y tế vì có những biến chứng xuất hiện muộn.
Sau sự cố, người đi cùng nên ghi lại thời gian nạn nhân chìm, thời gian được đưa lên bờ, những gì đã làm, để báo cho nhân viên y tế; thông tin này giúp bác sĩ đánh giá tình trạng. Những gì viết ở đây chỉ là nguyên tắc chung, không thay được khoá huấn luyện sơ cứu, cứu đuối. Một buổi học hồi sinh tim phổi trong vài giờ là thứ mọi gia đình hay đi biển nên có ít nhất một người biết.
Câu hỏi thường gặp
Làm sao nhận ra dòng chảy xa bờ?
Thường là một dải nước sẫm màu hơn, ít sóng vỡ hơn hai bên, có bọt, rác, cát đục trôi ra phía biển, hoặc một khe hở trong hàng sóng vỡ. Chỗ trông êm nhất có khi lại là chỗ nguy hiểm. Hỏi cứu hộ nếu không chắc.
Bị dòng chảy xa bờ cuốn thì bơi thế nào?
Đừng bơi thẳng vào bờ ngược dòng. Giữ bình tĩnh, thả nổi để giữ sức, bơi song song với bờ cho tới khi thoát khỏi luồng chảy, rồi mới bơi chéo vào. Giơ tay vẫy và kêu cứu để cứu hộ thấy.
Cờ đỏ trên bãi biển nghĩa là gì?
Cờ đỏ thường báo biển nguy hiểm, cấm tắm. Hệ thống cờ và biển báo ở mỗi bãi có thể khác nhau đôi chút, nên đọc bảng hướng dẫn ở lối xuống bãi hoặc hỏi nhân viên cứu hộ, và luôn làm theo hiệu lệnh của họ.
Mùa nào tắm biển Vũng Tàu nguy hiểm hơn?
Mùa gió đông bắc, khoảng cuối năm tới đầu năm, sóng ở Bãi Sau và các bãi hướng đông lớn hơn, dòng chảy xa bờ mạnh hơn. Mùa mưa có giông sét. Mùa nào cũng có ngày biển động, nên xem dự báo và cờ hiệu mỗi lần tắm.
Có nên cho trẻ dùng phao vòng khi tắm biển?
Phao vòng, phao đeo tay dễ tuột, dễ lật, không thay được áo phao. Nên cho trẻ mặc áo phao vừa cỡ, có dây cài, tắm ở chỗ nước nông có cứu hộ, và luôn có một người lớn được phân công trông trong tầm tay.
Bị sứa đốt khi tắm biển thì làm gì?
Lên bờ, báo cứu hộ, rửa vùng bị đốt bằng nước biển, không chà xát, không đắp các thứ không rõ nguồn gốc. Nếu đau dữ dội, sưng lan rộng, khó thở, chóng mặt, hãy đến cơ sở y tế ngay hoặc gọi 115.