TP.HCM mới có nhiều chợ truyền thống lâu đời, mỗi chợ một tính cách: chợ Bến Thành ở trung tâm (phường Bến Thành), chợ Bình Tây của khu Chợ Lớn (phường Bình Tây), chợ Tân Định (phường Tân Định), chợ Bà Chiểu (phường Gia Định), chợ An Đông (phường An Đông); ở Bình Dương cũ có chợ Thủ Dầu Một và chợ Lái Thiêu; ở Vũng Tàu có các chợ hải sản và chợ Bà Rịa. Buổi tối có chợ đêm và các phố ẩm thực.
Mỗi chợ vừa là nơi mua bán hằng ngày của dân địa phương, vừa là một phần lịch sử đô thị. Có chợ nổi tiếng với vải vóc, có chợ là đầu mối hàng sỉ, có chợ là nơi ăn sáng và mua đồ khô. Biết chợ nào mạnh về gì giúp bạn đi đúng chỗ, mua đúng thứ, thay vì đi một vòng rồi ra về với túi đồ lưu niệm giống nhau.
Bài này giới thiệu các chợ theo vùng, những gì nên mua và ăn, cách mặc cả lịch sự, an toàn khi đi chợ đông, và các chợ đêm. Tên phường trong bài theo đơn vị hành chính mới đã tra; ranh giới chi tiết có thể khác, nên dùng tên chợ khi hỏi đường.
Chợ Bến Thành: biểu tượng của trung tâm
Chợ Bến Thành nằm ở trung tâm thành phố, gần vòng xoay trước cửa Nam, nay thuộc phường Bến Thành. Chợ ở vị trí hiện nay được xây dựng và khánh thành trong những năm đầu thế kỷ 20, với cổng chính có tháp đồng hồ, trở thành hình ảnh quen thuộc trên bưu thiếp và tranh ảnh về Sài Gòn. Ga Bến Thành của tuyến metro số 1 nằm ngay gần chợ.
Bên trong, chợ chia thành nhiều khu: vải vóc, quần áo, giày dép, đồ lưu niệm, đồ khô, bánh mứt, trái cây, và khu ăn uống bán các món Nam Bộ như bún, bánh canh, chè, gỏi cuốn. Phần lớn khách bây giờ là khách du lịch, nhưng các sạp đồ khô, vải vẫn có khách quen người địa phương.
Mẹo đi chợ Bến Thành: đi buổi sáng khi chợ mới mở, ít đông; hỏi giá ở vài sạp trước khi mua đồ lưu niệm; giữ túi xách phía trước. Chợ có những thời điểm sửa chữa, cải tạo, nên kiểm tra thông báo trước khi đi xa tới. Buổi tối, các con đường quanh chợ có chợ đêm bán quần áo, đồ ăn.
Chợ Bình Tây và chợ An Đông: hai chợ của vùng Chợ Lớn
Chợ Bình Tây, người địa phương hay gọi là chợ Lớn mới, nằm ở khu Quận 6 cũ, nay thuộc phường Bình Tây. Chợ được xây vào khoảng cuối những năm 1920, do một thương nhân người Hoa đứng ra xây dựng, với kiến trúc mái ngói nhiều tầng, sân giữa có tháp. Đây là chợ đầu mối bán sỉ lâu đời, mạnh về hàng khô, gia vị, bánh kẹo, đồ nhựa, đồ gia dụng, cung cấp cho các tỉnh miền Tây.
Đi chợ Bình Tây là để xem không khí buôn bán sỉ: người khuân vác, xe ba gác, hàng chất cao, tiếng gọi nhau bằng nhiều thứ tiếng. Khách lẻ vẫn mua được, nhưng nhiều sạp chỉ bán theo lố, theo thùng. Hãy hỏi trước sạp có bán lẻ không. Chợ đã qua đợt trùng tu lớn những năm gần đây.
Chợ An Đông, ở khu Quận 5 cũ, nay thuộc phường An Đông, nổi tiếng với hàng vải, quần áo, đồ cưới, và khu ăn uống ở tầng dưới. Đây là chợ nhiều tầng, đông khách sỉ từ các tỉnh. Hai chợ này cùng với các phố quanh đó là nơi tốt để hiểu vì sao Chợ Lớn từng là trung tâm buôn bán của cả Nam Bộ.
Chợ Tân Định, chợ Bà Chiểu: chợ của dân cư lâu đời
Chợ Tân Định nằm ở khu Quận 1 cũ, gần nhà thờ Tân Định, nay thuộc phường Tân Định. Chợ có kiến trúc từ thời Pháp với mái cao, và nổi tiếng nhất với khu vải vóc, nơi thợ may và người tự may đồ hay tìm đến. Quanh chợ là các hàng ăn sáng, hàng bánh, đồ khô. Không khí ở đây ít khách du lịch hơn Bến Thành, gần với một chợ dân sinh của khu phố lâu đời.
Chợ Bà Chiểu ở khu Bình Thạnh cũ, nay thuộc phường Gia Định, gần di tích Lăng Ông Bà Chiểu (Lăng Tả quân Lê Văn Duyệt). Đây là chợ lớn của vùng Gia Định xưa, bán đủ thứ từ thực phẩm tươi, đồ khô tới quần áo, đồ gia dụng. Quanh chợ có nhiều hàng ăn sáng và các món ăn vặt.
Hai chợ này cho bạn thấy một Sài Gòn bình thường: người đi chợ sáng mua cá, mua rau, ghé ăn tô bún rồi đi làm. Nếu muốn hiểu đời sống của người dân thành phố hơn là đi tham quan, đây là hai nơi nên ghé. Đi buổi sáng sớm, mang tiền lẻ, và nhớ chợ dân sinh thường bắt đầu dọn dẹp từ giữa trưa.
Chợ Thủ Dầu Một, chợ Lái Thiêu: chợ của Bình Dương cũ
Chợ Thủ Dầu Một, ngày trước gọi là chợ Phú Cường, nằm ở trung tâm thành phố Thủ Dầu Một cũ, nay thuộc phường Thủ Dầu Một. Chợ gần bờ sông Sài Gòn, từng là đầu mối mua bán của vùng đất Thủ Dầu Một xưa, nơi hàng hoá theo sông xuống Sài Gòn và lên các vùng phía bắc. Chợ có kiến trúc từ đầu thế kỷ 20, nay vẫn hoạt động như một chợ dân sinh lớn.
Chợ Lái Thiêu ở phường Lái Thiêu, là nơi bày bán trái cây vườn vào mùa, đồ gốm, đồ gia dụng và các món bánh dân gian. Lái Thiêu cũng là vùng có nghề gốm lâu đời, nên quanh đó bạn có thể thấy đồ gốm bày bán, dù nhiều lò gốm đã chuyển đi nơi khác.
Ngoài hai chợ này, Bình Dương cũ có rất nhiều chợ mới mọc lên quanh khu công nghiệp và khu dân cư ở Dĩ An, Thuận An, Bến Cát, Tân Uyên cũ, cùng các chợ tự phát buổi chiều phục vụ công nhân. Những chợ này không có lịch sử lâu đời, nhưng là nơi sinh hoạt hằng ngày của phần lớn cư dân, và là nơi đồ ăn chín, đồ dùng rẻ được bán nhanh theo nhịp ca.
Chợ ở Vũng Tàu, Bà Rịa và các chợ ven biển
Ở vùng Bà Rịa – Vũng Tàu cũ, chợ gắn với biển. Chợ Xóm Lưới ở khu trung tâm Vũng Tàu cũ là nơi người địa phương và khách du lịch mua hải sản tươi và hải sản khô. Các chợ ven biển ở Long Hải, Phước Hải, Lộc An và những làng chài khác sôi động vào buổi sáng khi ghe về. Đây là những chợ nên đi sớm.
Chợ Bà Rịa, ở trung tâm thành phố Bà Rịa cũ (nay thuộc phường Bà Rịa), là chợ lớn phục vụ dân cư vùng nông nghiệp xung quanh, bán nông sản, trái cây, đồ khô, đồ gia dụng. Không khí ở đây khác hẳn Vũng Tàu: ít khách du lịch, nhiều nông dân, tiểu thương từ các xã lân cận.
Nếu đi Vũng Tàu và muốn mua quà, chợ là nơi có đồ khô, mắm, bánh địa phương; chuyện chọn hải sản, cân và mang về bạn có thể đọc thêm trong bài riêng về mua hải sản ở Vũng Tàu, Long Hải. Nên nhớ rằng nhiều sạp ở khu du lịch bán giá cao hơn chợ dân sinh, nên hỏi giá ở vài nơi trước khi mua nhiều.
Chợ đêm và phố ẩm thực buổi tối
Buổi tối, thành phố có những khu chợ và phố ăn uống mở tới khuya. Một số nơi quen thuộc:
- Chợ đêm quanh chợ Bến Thành: các dãy hàng quần áo, đồ lưu niệm và hàng ăn dọc những con đường quanh chợ, nhiều khách du lịch.
- Hẻm ẩm thực Hồ Thị Kỷ (khu Quận 10 cũ): con hẻm vốn là chợ hoa, buổi tối thành dãy hàng ăn vặt đông người trẻ.
- Khu Chợ Lớn buổi tối: quán chè, bột chiên, mì, sủi cảo quanh các phố của Quận 5, Quận 11 cũ.
- Chợ tự phát quanh khu trọ, khu công nghiệp ở Thủ Đức cũ và Bình Dương cũ: bán đồ ăn chín, quần áo, đồ dùng sau giờ tan ca.
- Đường ven biển Vũng Tàu buổi tối: hàng ốc, hải sản nướng, bánh tráng nướng.
- Các phố đi bộ, quảng trường ở trung tâm và ở các phường mới của Bình Dương cũ: không phải chợ, nhưng cuối tuần thường có hàng ăn, hội chợ nhỏ theo dịp do địa phương tổ chức.
Chợ đêm đông đúc là nơi kẻ gian dễ hoạt động. Giữ điện thoại, ví trong túi trước, không đeo nhiều trang sức, và để ý xe máy chạy sát lề. Hàng hoá ở chợ đêm phần lớn là hàng phổ thông; mua đồ có thương hiệu ở đây cần cẩn thận về hàng giả.
Vì sao chợ truyền thống vẫn sống giữa siêu thị và mua hàng trên mạng
Siêu thị, cửa hàng tiện lợi và mua hàng qua ứng dụng đã phủ khắp thành phố, nhưng chợ truyền thống vẫn đông. Lý do trước hết là thực phẩm tươi: cá còn sống, thịt mới mổ buổi sáng, rau từ vựa về trong đêm. Người nội trợ ở thành phố vẫn quen đi chợ mỗi sáng, mua vừa đủ cho ngày, không trữ nhiều trong tủ lạnh.
Lý do thứ hai là quan hệ. Ở chợ, người mua có “mối”: sạp cá quen để dành con ngon, chị bán rau bớt chút đỉnh, ông bán thịt biết nhà mình thích phần nào. Những quan hệ ấy không có trong siêu thị, và với nhiều người lớn tuổi, đi chợ còn là dịp gặp hàng xóm, nghe chuyện khu phố.
Dù vậy, chợ truyền thống đang thay đổi. Nhiều chợ được cải tạo, có khu vệ sinh, có camera, có nơi giữ xe; nhiều tiểu thương bán thêm qua điện thoại, nhận đơn, giao hàng tận nhà và nhận chuyển khoản. Một số chợ vắng dần vì khu dân cư chuyển đi hoặc vì hàng rong, chợ tạm lấn át. Khi chọn nơi ở trong thành phố mới, một ngôi chợ dân sinh gần nhà vẫn là tiện ích nhiều gia đình đặt lên đầu danh sách.
Đi chợ truyền thống cho thoải mái: vài phép lịch sự
Hỏi giá trước, mặc cả nhẹ nhàng. Ở chợ dân sinh, giá thực phẩm thường đã niêm yết hoặc người bán nói giá chung, ít mặc cả. Ở khu quần áo, đồ lưu niệm, mặc cả là chuyện bình thường, nhưng nên giữ thái độ vui vẻ; đã trả giá và người bán đồng ý thì nên mua.
Đừng sờ nắn quá nhiều. Trái cây, bánh trái là hàng dễ dập. Hỏi người bán chọn giúp, hoặc chỉ cầm lên nhẹ nhàng.
Xin phép trước khi chụp ảnh. Nhiều tiểu thương không thích bị chụp cận mặt. Hỏi một câu là đủ, và đừng chặn lối đi để chụp.
Mang túi riêng, tiền lẻ. Tiền lẻ giúp giao dịch nhanh; nhiều sạp đã nhận chuyển khoản qua mã QR, nhưng kiểm tra tên người nhận trước khi chuyển.
Đi giờ vắng nếu đi cùng người già, trẻ nhỏ. Buổi sáng sớm hoặc giữa buổi ngày thường thoáng hơn cuối tuần. Lối đi trong chợ hẹp, sàn ẩm, dễ trơn trượt.
Câu hỏi thường gặp
Chợ Bến Thành bây giờ thuộc phường nào?
Chợ Bến Thành thuộc phường Bến Thành mới, gồm các phường Bến Thành, Phạm Ngũ Lão, Cầu Ông Lãnh và một phần Nguyễn Thái Bình của Quận 1 cũ. Tên chợ không đổi, và khi hỏi đường bạn cứ dùng tên chợ. Ga Bến Thành của tuyến metro số 1 nằm gần chợ.
Chợ Bình Tây có bán lẻ không?
Có, nhưng nhiều sạp ở chợ Bình Tây là sạp bán sỉ, bán theo lố, theo thùng cho mối hàng các tỉnh. Bạn nên hỏi trước sạp có bán lẻ không. Khu đồ khô, bánh kẹo, gia vị thường dễ mua lẻ hơn khu đồ gia dụng, đồ nhựa.
Chợ nào ở TP.HCM bán vải tốt?
Chợ Tân Định và chợ An Đông là hai chợ nổi tiếng với hàng vải, được thợ may và người tự may đồ tìm đến. Chợ Bến Thành cũng có khu vải. Trang không xếp hạng sạp hay chợ; bạn nên đi vài nơi để so mẫu và chất liệu.
Chợ đêm Sài Gòn mở mấy giờ?
Phần lớn chợ đêm và phố ăn uống buổi tối hoạt động từ chiều tối tới khuya, tuỳ nơi và tuỳ quy định quản lý vỉa hè của từng phường. Giờ giấc có thể thay đổi, nên hỏi người địa phương hoặc nơi lưu trú trước khi đi xa tới.
Bình Dương cũ có chợ nào lâu đời?
Chợ Thủ Dầu Một, trước gọi là chợ Phú Cường, ở trung tâm thành phố Thủ Dầu Một cũ, nay thuộc phường Thủ Dầu Một, và chợ Lái Thiêu ở phường Lái Thiêu là hai chợ lâu đời của Bình Dương cũ. Ngoài ra có nhiều chợ mới quanh khu dân cư và khu công nghiệp.
Đi chợ có thanh toán bằng chuyển khoản được không?
Ngày càng nhiều sạp ở chợ truyền thống nhận chuyển khoản qua mã QR. Tuy vậy, nên mang theo tiền lẻ vì không phải sạp nào cũng có. Khi chuyển khoản, hãy kiểm tra tên người nhận hiện trên ứng dụng trùng với người bán trước khi xác nhận.