Tìm việc ở TP.HCM mới an toàn nhất qua các kênh có địa chỉ rõ ràng: trung tâm dịch vụ việc làm và sàn giao dịch việc làm do cơ quan nhà nước tổ chức, trang tuyển dụng chính thức của doanh nghiệp, các trang tuyển dụng lớn có xác thực nhà tuyển dụng, và người quen giới thiệu. Nguyên tắc cốt lõi để tránh lừa đảo: không nộp tiền để được nhận việc, không đưa giấy tờ gốc, không làm “nhiệm vụ” phải nạp tiền, và kiểm tra doanh nghiệp trước khi đi phỏng vấn.
Thị trường việc làm của thành phố mới rất rộng: dịch vụ, văn phòng, tài chính, công nghệ ở nội đô; sản xuất ở các khu công nghiệp Bình Dương cũ, Thủ Đức cũ; cảng, logistics, dầu khí, du lịch ở Bà Rịa – Vũng Tàu cũ. Đi kèm là vô số tin tuyển dụng trên mạng xã hội, trong đó có không ít tin lừa đảo nhắm vào sinh viên, người mới đến, người đang thất nghiệp.
Bài này hướng dẫn các kênh tìm việc, cách kiểm tra nhà tuyển dụng, những điều khoản cần đọc trước khi nhận việc, và nhận diện các chiêu lừa phổ biến. Việc đi làm ở khu công nghiệp có bài riêng trong chuyên mục này.
Các kênh tìm việc và độ tin cậy
Trung tâm dịch vụ việc làm. Đơn vị thuộc cơ quan quản lý lao động, tư vấn việc làm, giới thiệu việc làm, tổ chức phiên giao dịch việc làm định kỳ, tiếp nhận hồ sơ trợ cấp thất nghiệp. Sau sáp nhập, hệ thống trung tâm ở ba vùng cũ được sắp xếp lại; hỏi Ủy ban nhân dân phường xã hoặc cơ quan quản lý lao động để biết điểm tiếp nhận gần nhất.
Sàn, phiên giao dịch việc làm. Các phiên giao dịch có nhiều doanh nghiệp tham gia, người tìm việc có thể nộp hồ sơ, phỏng vấn tại chỗ. Đây là cách gặp trực tiếp nhà tuyển dụng, hỏi rõ công việc.
Trang tuyển dụng của doanh nghiệp. Doanh nghiệp lớn thường đăng tuyển trên trang chính thức và trang mạng xã hội đã xác minh của mình. Đối chiếu tin tuyển dụng nhận được với kênh chính thức.
Trang tuyển dụng lớn. Các trang có xác thực nhà tuyển dụng giúp lọc bớt tin giả, nhưng không loại trừ hoàn toàn. Vẫn cần tự kiểm tra.
Nhóm mạng xã hội, tin nhắn lạ. Đây là nơi tin lừa đảo xuất hiện nhiều nhất. Không phải tin nào cũng giả, nhưng cần kiểm tra kỹ nhất trước khi liên hệ.
Người quen giới thiệu. Thường đáng tin, nhưng vẫn nên tự tìm hiểu doanh nghiệp, vì người giới thiệu có thể cũng chỉ nghe kể lại.
Kiểm tra nhà tuyển dụng trước khi đi phỏng vấn
Năm phút kiểm tra có thể giúp bạn tránh mất tiền, mất thời gian và cả những rủi ro nghiêm trọng hơn:
- Tra tên doanh nghiệp và mã số thuế trên cổng thông tin đăng ký doanh nghiệp quốc gia hoặc trong danh bạ doanh nghiệp của trang; xem doanh nghiệp còn hoạt động, địa chỉ, ngành nghề có khớp với công việc không.
- Đối chiếu địa chỉ phỏng vấn với địa chỉ doanh nghiệp; cảnh giác khi được hẹn ở quán cà phê, nhà riêng, khách sạn.
- Tìm thông tin, đánh giá về doanh nghiệp; để ý các cảnh báo lừa đảo có tên doanh nghiệp đó.
- Gọi số điện thoại công khai của doanh nghiệp (không phải số trong tin tuyển dụng) để xác nhận có đợt tuyển.
- Báo cho người thân biết bạn đi phỏng vấn ở đâu, với ai, giờ nào.
Tin tuyển dụng thật thường có tên doanh nghiệp, địa chỉ, mô tả công việc cụ thể, yêu cầu rõ ràng. Tin chỉ có “việc nhẹ, lương cao, không cần kinh nghiệm, liên hệ qua tin nhắn” là dấu hiệu đầu tiên cần dè chừng.
Các kiểu lừa đảo việc làm phổ biến
Những chiêu dưới đây được cơ quan công an nhiều lần cảnh báo. Hình thức thay đổi liên tục, nhưng bản chất thường lặp lại.
| Kiểu lừa | Cách thức | Dấu hiệu nhận biết |
|---|---|---|
| Thu phí tuyển dụng | Đòi phí hồ sơ, phí giữ chỗ, phí đồng phục, phí đào tạo trước khi nhận việc | Phải đóng tiền trước khi có hợp đồng |
| Cộng tác viên làm nhiệm vụ | Mời làm việc online: thả tim, đánh giá sản phẩm, đặt đơn ảo; ban đầu trả tiền nhỏ, sau yêu cầu nạp tiền lớn để “nhận hoa hồng” | Phải nạp tiền để làm việc; bị thúc làm “nhiệm vụ” tiếp để rút tiền |
| Việc nhẹ lương cao ở nước ngoài, vùng biên | Hứa việc lương cao ở nước láng giềng hoặc vùng biên, lo hết chi phí đi lại | Không có hợp đồng, công ty rõ ràng; bị giữ giấy tờ, cưỡng ép làm việc |
| Giữ giấy tờ gốc | Yêu cầu nộp căn cước, bằng cấp gốc để “giữ chỗ” | Không trả lại hoặc đòi tiền chuộc |
| Đa cấp trá hình | Tuyển “nhân viên kinh doanh” nhưng bắt mua hàng, kéo người thân vào | Thu nhập dựa vào tuyển thêm người, phải tự bỏ tiền mua hàng |
| Giả danh doanh nghiệp lớn | Mạo danh tên công ty có thật để đăng tin, phỏng vấn online | Liên hệ qua tài khoản cá nhân, email miễn phí, không khớp kênh chính thức |
Kiểu lừa đưa người ra nước ngoài làm việc là nguy hiểm nhất: nhiều nạn nhân bị ép làm việc trong các cơ sở lừa đảo, bị đánh đập, phải chuộc mới được về. Mọi lời mời đi làm ở nước ngoài cần qua doanh nghiệp được cấp phép đưa người lao động đi làm việc ở nước ngoài, có hợp đồng rõ ràng.
Phỏng vấn: chuẩn bị gì và nên hỏi gì
Đi phỏng vấn không chỉ để nhà tuyển dụng đánh giá bạn, mà còn để bạn đánh giá công việc. Một buổi phỏng vấn nghiêm túc thường diễn ra ở văn phòng công ty hoặc qua kênh trực tuyến chính thức của doanh nghiệp. Chuẩn bị và câu hỏi nên có:
- Mang theo: hồ sơ xin việc, bản sao bằng cấp, giấy tờ tuỳ thân để đối chiếu; không nộp bản gốc.
- Tìm hiểu trước: doanh nghiệp làm gì, sản phẩm, quy mô, địa điểm làm việc thật.
- Hỏi về công việc: làm gì mỗi ngày, ai quản lý trực tiếp, đo kết quả thế nào.
- Hỏi về giờ làm, ca, tăng ca: có làm thứ bảy, chủ nhật không, tăng ca tính thế nào.
- Hỏi về hợp đồng và bảo hiểm: khi nào ký hợp đồng, có đóng bảo hiểm từ khi nào.
- Hỏi về lương: cách tính lương, ngày trả, các khoản phụ cấp, thưởng; ghi lại những gì được hứa.
- Để ý bầu không khí: văn phòng thật, nhân viên đang làm việc, người phỏng vấn trả lời rõ ràng.
Nếu buổi “phỏng vấn” biến thành buổi giới thiệu sản phẩm, bị yêu cầu mua hàng, đóng tiền khoá học hoặc rủ kéo thêm người thân, đó không phải là tuyển dụng. Bạn có quyền đứng dậy ra về.
Chiêu “cộng tác viên online”: vì sao nhiều người vẫn mắc
Chiêu này nhắm vào sinh viên, nội trợ, người muốn kiếm thêm tại nhà. Kẻ lừa mời làm cộng tác viên “đơn giản”: thả tim, xem video, viết đánh giá, đặt hàng hộ cho shop. Những nhiệm vụ đầu tiên được trả tiền thật, nhanh, tạo lòng tin. Sau đó nạn nhân được giao “nhiệm vụ lớn” phải nạp tiền trước, hứa hoàn kèm hoa hồng cao.
Khi đã nạp, hệ thống báo “thao tác sai”, “cần nạp thêm để giải ngân”, hoặc thúc làm tiếp nhiều nhiệm vụ để được rút. Nạn nhân tiếc khoản đã nạp nên nạp tiếp, đến khi phát hiện thì đã mất số tiền lớn. Nhóm chat có nhiều người khoe nhận tiền thực chất phần lớn là tài khoản của kẻ lừa.
Quy tắc đơn giản: một công việc thật không bao giờ yêu cầu người làm bỏ tiền ra trước để được trả lương. Bất kỳ lời mời nào có bước “nạp tiền”, “đặt cọc”, “mua đơn” để nhận hoa hồng đều nên dừng lại ngay, dù trước đó đã nhận được tiền.
Trước khi nhận việc: đọc kỹ những gì
Mô tả công việc. Công việc cụ thể, nơi làm việc, giờ làm, ca làm, có phải đi công tác không. Nếu thực tế khác với mô tả, hỏi rõ trước khi ký.
Thử việc. Thời gian thử việc, lương thử việc, điều kiện đạt thử việc. Hỏi có hợp đồng thử việc bằng văn bản không.
Hợp đồng lao động. Loại hợp đồng, thời hạn, lương, phụ cấp, thưởng, bảo hiểm xã hội, y tế, thất nghiệp, ngày nghỉ, điều kiện chấm dứt. Đọc kỹ, hỏi những điều chưa hiểu, giữ một bản.
Cam kết và tiền phạt. Cẩn thận với điều khoản phạt khi nghỉ việc, cam kết thời gian làm việc kèm bồi thường lớn, giữ lương. Những điều khoản bất thường nên hỏi người có hiểu biết pháp luật lao động.
Giấy tờ. Doanh nghiệp được xem bản gốc để đối chiếu, nhưng không nên giữ giấy tờ gốc của người lao động. Chỉ nộp bản sao.
Nếu đã bị lừa: làm gì ngay
Dừng chuyển tiền ngay lập tức, dù kẻ lừa hứa hoàn tiền nếu nạp thêm. Chụp lại toàn bộ tin nhắn, tài khoản liên lạc, số tài khoản đã chuyển tiền, chứng từ giao dịch. Đừng xoá cuộc trò chuyện dù cảm thấy xấu hổ.
Liên hệ ngân hàng của mình để thông báo giao dịch bị lừa, đề nghị hỗ trợ theo quy trình của ngân hàng. Trình báo công an phường xã nơi bạn ở hoặc nơi xảy ra sự việc, mang theo các bằng chứng đã lưu. Khả năng lấy lại tiền phụ thuộc nhiều vào việc báo sớm.
Cảnh giác với lời mời “lấy lại tiền bị lừa” qua mạng: đây thường là đợt lừa thứ hai nhắm vào chính nạn nhân. Chỉ làm việc với cơ quan công an và ngân hàng qua kênh chính thức. Chia sẻ kinh nghiệm với người thân, bạn bè để họ không mắc bẫy tương tự.
Tìm việc theo từng vùng của thành phố mới
Ở nội đô cũ, việc văn phòng, dịch vụ, tài chính, công nghệ, y tế, giáo dục, bán lẻ tập trung nhiều; cạnh tranh cao, nhà tuyển dụng thường yêu cầu kinh nghiệm, ngoại ngữ, kỹ năng số. Mạng lưới quan hệ, hồ sơ trực tuyến được cập nhật và các sự kiện ngành nghề có ích cho người tìm việc ở đây.
Ở Bình Dương cũ và các khu công nghiệp của Thủ Đức cũ, nhu cầu tuyển công nhân, kỹ thuật viên, nhân viên kho, quản lý sản xuất rất lớn; nhiều nhà máy tuyển trực tiếp tại cổng. Ở Bà Rịa – Vũng Tàu cũ, ngành cảng, logistics, dầu khí, công nghiệp nặng ở Phú Mỹ cần lao động kỹ thuật, an toàn lao động; du lịch, nhà hàng khách sạn ở Vũng Tàu, Long Hải, Hồ Tràm tuyển theo mùa.
Dù ở vùng nào, việc tự nâng kỹ năng qua các khoá học nghề, ngoại ngữ, tin học ngắn hạn giúp bạn có nhiều lựa chọn hơn. Để tìm doanh nghiệp theo ngành, khu vực trước khi nộp hồ sơ, bạn có thể tra trong danh bạ doanh nghiệp của trang và đối chiếu với thông tin đăng ký chính thức.
Câu hỏi thường gặp
Trung tâm dịch vụ việc làm có thu phí không?
Các dịch vụ tư vấn, giới thiệu việc làm của trung tâm dịch vụ việc làm thuộc nhà nước thường miễn phí với người lao động, một số dịch vụ khác theo quy định. Hãy hỏi trực tiếp khi đến. Nếu ai đó nhân danh trung tâm thu tiền qua tài khoản cá nhân, cần kiểm tra lại.
Làm sao biết tin tuyển dụng là lừa đảo?
Dấu hiệu thường gặp: việc nhẹ lương cao, không cần kinh nghiệm, chỉ liên hệ qua tin nhắn, yêu cầu đóng phí hoặc nạp tiền trước, hẹn phỏng vấn ở nơi không phải văn phòng công ty, đòi giữ giấy tờ gốc. Kiểm tra doanh nghiệp trên cổng đăng ký doanh nghiệp và gọi số điện thoại công khai của công ty.
Bị yêu cầu nạp tiền để làm cộng tác viên có nên làm không?
Không. Công việc thật không bao giờ yêu cầu người làm nạp tiền để được trả lương hay nhận hoa hồng. Dù những lần đầu bạn đã nhận được tiền, đó là cách tạo lòng tin trước khi lừa khoản lớn hơn. Dừng ngay và báo cho công an nếu đã chuyển tiền.
Có lời mời đi làm ở nước ngoài lương cao thì kiểm tra thế nào?
Chỉ đi qua doanh nghiệp được cấp phép đưa người lao động đi làm việc ở nước ngoài, có hợp đồng rõ ràng về công việc, lương, nơi làm. Kiểm tra giấy phép của doanh nghiệp với cơ quan quản lý lao động. Từ chối lời mời đi bằng đường không chính thức hoặc không có hợp đồng.
Doanh nghiệp giữ bằng gốc của người lao động có đúng không?
Theo nguyên tắc của pháp luật lao động, người sử dụng lao động không được giữ bản chính giấy tờ tuỳ thân, văn bằng, chứng chỉ của người lao động. Bạn có thể đưa bản gốc để đối chiếu và chỉ nộp bản sao. Nếu bị yêu cầu giữ bản gốc, hãy cân nhắc kỹ.
Đã chuyển tiền cho kẻ lừa đảo thì có lấy lại được không?
Khả năng lấy lại phụ thuộc vào việc báo sớm và dòng tiền đã đi đâu. Hãy báo ngay ngân hàng và trình báo công an với đầy đủ bằng chứng. Cảnh giác với những người tự nhận có thể lấy lại tiền giúp bạn qua mạng, vì đó thường là một đợt lừa đảo khác.