Năm huyện ngoại thành cũ của TP.HCM nay thành 24 xã, không có phường nào. Củ Chi cũ thành 7 xã, Bình Chánh cũ 7 xã, Hóc Môn cũ 4 xã, Cần Giờ cũ 4 xã, Nhà Bè cũ 2 xã. Năm thị trấn huyện lỵ cũ (Củ Chi, Hóc Môn, Tân Túc, Nhà Bè, Cần Thạnh) đều nhập vào xã, không còn đơn vị nào mang chữ “thị trấn”.
Mỗi huyện cũ có một xã mới mang lại tên huyện: Xã Củ Chi, Xã Hóc Môn, Xã Bình Chánh, Xã Nhà Bè, Xã Cần Giờ. Bẫy lớn là các xã này không nằm ở chỗ thị trấn huyện lỵ cũ như nhiều người đoán. Bảng dưới đi từng huyện cũ.
Chuyện riêng của từng xã — ấp, đình, đường vào, thủ tục ở xã — có trang riêng trong cụm cho nhiều nơi như Hóc Môn, Cần Giờ, Nhà Bè, Xuân Thới Sơn, Tân Nhựt, An Thới Đông, Phú Hòa Đông. Bài này chỉ là bảng tra toàn vùng.
Củ Chi cũ: bảy xã
Củ Chi cũ có hai mươi xã, thị trấn; sau sắp xếp còn bảy xã, mỗi xã gom ba đơn vị cũ, không đơn vị nào bị chia.
| Xã mới | Hình thành từ xã, thị trấn cũ |
|---|---|
| Xã Tân An Hội | Thị trấn Củ Chi, Tân An Hội, Phước Hiệp |
| Xã Củ Chi | Tân Thông Hội, Phước Vĩnh An, Tân Phú Trung |
| Xã An Nhơn Tây | An Nhơn Tây, An Phú, Phú Mỹ Hưng |
| Xã Nhuận Đức | Nhuận Đức, Trung Lập Hạ, Phạm Văn Cội |
| Xã Phú Hòa Đông | Phú Hòa Đông, Tân Thạnh Tây, Tân Thạnh Đông |
| Xã Thái Mỹ | Thái Mỹ, Trung Lập Thượng, Phước Thạnh |
| Xã Bình Mỹ | Bình Mỹ, Trung An, Hòa Phú |
Điểm gây nhầm nhất ở Củ Chi: thị trấn Củ Chi cũ, nơi có chợ và trung tâm huyện, nay thuộc Xã Tân An Hội; còn Xã Củ Chi mới lại gồm Tân Thông Hội, Phước Vĩnh An, Tân Phú Trung ở phía đông nam, gần Hóc Môn. Khu di tích địa đạo Củ Chi trải trên đất Phú Mỹ Hưng, Nhuận Đức cũ nên nay nằm ở Xã An Nhơn Tây và Xã Nhuận Đức.
Hóc Môn cũ: bốn xã
Hóc Môn cũ có mười hai xã, thị trấn; sau sắp xếp còn bốn xã, mỗi xã gom ba đơn vị. Đây là huyện đơn giản nhất để tra: theo bảng đối chiếu không xã cũ nào bị chia, nên chỉ cần tìm tên xã cũ trong cột phải là biết xã mới.
| Xã mới | Hình thành từ xã, thị trấn cũ |
|---|---|
| Xã Hóc Môn | Thị trấn Hóc Môn, Tân Xuân, Tân Hiệp |
| Xã Bà Điểm | Bà Điểm, Trung Chánh, Xuân Thới Thượng |
| Xã Xuân Thới Sơn | Xuân Thới Sơn, Xuân Thới Đông, Tân Thới Nhì |
| Xã Đông Thạnh | Đông Thạnh, Nhị Bình, Thới Tam Thôn |
Ở Hóc Môn, Xã Hóc Môn trùng đúng khu thị trấn cũ, nên ít nhầm hơn Củ Chi. Xã Bà Điểm là cửa ngõ tây bắc của nội đô, quanh khu Quốc lộ 22 và ngã tư Trung Chánh. Ranh ở chỗ giáp Quận 12 cũ, nhất là Thới Tam Thôn, nên kiểm thêm với xã khi dùng cho hồ sơ.
Bình Chánh cũ: bảy xã, ba chỗ bị chia
Bình Chánh cũ là huyện ngoại thành phức tạp nhất về ranh: một số xã cũ bị chia cho hai xã mới, và một mảnh nhỏ của xã An Phú Tây được nhập vào Phường Bình Đông bên Quận 8 cũ.
| Xã mới | Hình thành từ xã, thị trấn cũ |
|---|---|
| Xã Tân Nhựt | Thị trấn Tân Túc, Tân Kiên, Tân Nhựt |
| Xã Bình Chánh | Bình Chánh, Tân Quý Tây; phần lớn An Phú Tây |
| Xã Hưng Long | Hưng Long, Quy Đức, Đa Phước |
| Xã Bình Hưng | Bình Hưng, Phong Phú |
| Xã Bình Lợi | Bình Lợi, Lê Minh Xuân |
| Xã Vĩnh Lộc | Vĩnh Lộc A; một phần Phạm Văn Hai |
| Xã Tân Vĩnh Lộc | Vĩnh Lộc B; một phần Phạm Văn Hai |
Thị trấn Tân Túc, trung tâm huyện cũ, nay thuộc Xã Tân Nhựt chứ không thuộc Xã Bình Chánh. Xã Phạm Văn Hai cũ bị chia cho Vĩnh Lộc và Tân Vĩnh Lộc. Xã Bình Hưng (gồm Bình Hưng và Phong Phú cũ) là vùng sát Quận 8, Quận 7 cũ, đô thị hoá mạnh dù vẫn mang danh xã.
Nhà Bè và Cần Giờ cũ: sáu xã ra phía biển
Hai huyện phía nam, nhiều sông nước. Nhà Bè cũ chỉ còn hai xã; Cần Giờ cũ còn bốn xã, trong đó có một xã đảo.
| Xã mới | Hình thành từ xã, thị trấn cũ | Ghi chú |
|---|---|---|
| Xã Nhà Bè | Thị trấn Nhà Bè, Phước Kiển, Phước Lộc, Phú Xuân | Phía bắc Nhà Bè cũ, giáp Quận 7 cũ |
| Xã Hiệp Phước | Hiệp Phước, Long Thới, Nhơn Đức | Phía nam, có khu công nghiệp và cảng Hiệp Phước |
| Xã Bình Khánh | Bình Khánh, Tam Thôn Hiệp; một phần An Thới Đông | Đầu phà Bình Khánh, cửa ngõ vào Cần Giờ |
| Xã An Thới Đông | Phần lớn An Thới Đông; Lý Nhơn | Vùng sông nước phía tây Cần Giờ cũ |
| Xã Cần Giờ | Thị trấn Cần Thạnh, Long Hòa | Vùng biển, bãi 30/4, chợ Hàng Dương |
| Xã Thạnh An | Thạnh An | Xã đảo, giữ nguyên |
Ở Cần Giờ, xã mang tên huyện cũ lần này trùng đúng khu thị trấn Cần Thạnh. Nhà Bè thì Xã Nhà Bè gom tới bốn đơn vị cũ, là xã gom nhiều nhất trong 24 xã ngoại thành. Phần An Thới Đông cũ giáp Bình Khánh được chuyển sang Xã Bình Khánh, nên người ở khu đó cần tra lại theo ấp.
Vì sao ngoại thành là xã mà nhiều nơi trông như phố
Người lần đầu đi Bình Hưng, Bà Điểm, Vĩnh Lộc hay Nhà Bè thường ngạc nhiên: nhà phố san sát, chung cư, siêu thị, kẹt xe giờ cao điểm, vậy mà gọi là xã. Câu trả lời nằm ở cách phân loại. Phường là đơn vị nằm trong khu vực đã được công nhận là đô thị theo tiêu chí của Nhà nước; xã là đơn vị thuộc vùng còn được xếp là nông thôn, dù thực tế đã đô thị hoá một phần.
Năm huyện ngoại thành cũ khi sắp xếp được giữ ở dạng xã. Điều này ảnh hưởng tới vài thứ giấy tờ và chính sách gắn với khái niệm “nông thôn” hay “đô thị”, nhưng không ảnh hưởng tới quyền sở hữu nhà đất hay việc học, khám chữa bệnh của người dân. Với địa chỉ, chỉ cần ghi “Xã …, TP Hồ Chí Minh”.
Về sau, khi một xã đủ tiêu chí, việc chuyển xã thành phường là chuyện của các quyết định mới; nếu có, chính quyền sẽ thông báo. Không nên tự ghi “phường” cho xã của mình chỉ vì thấy nơi đó đã là phố.
Bốn chỗ người ngoại thành hay ghi sai
Ghi tên xã mang tên huyện cho cả vùng. Người Củ Chi cũ ở Phú Hòa Đông hay Thái Mỹ vẫn ghi “Xã Củ Chi” vì quen nói “nhà ở Củ Chi”. Sai. Xã Củ Chi chỉ là một trong bảy xã; mỗi nơi ghi đúng xã mới của mình.
Giữ chữ “thị trấn”. Không còn thị trấn nào. Thị trấn Củ Chi ghi Xã Tân An Hội; thị trấn Hóc Môn ghi Xã Hóc Môn; thị trấn Tân Túc ghi Xã Tân Nhựt; thị trấn Nhà Bè ghi Xã Nhà Bè; thị trấn Cần Thạnh ghi Xã Cần Giờ.
Ghi thêm huyện vào giữa. Địa chỉ mới không còn tầng huyện. Viết “ấp …, xã Đông Thạnh, huyện Hóc Môn” là thừa và có thể bị yêu cầu sửa khi nộp hồ sơ. Viết “ấp …, Xã Đông Thạnh, TP Hồ Chí Minh”.
Bỏ tên ấp. Ngược lại, có người bỏ luôn tên ấp. Ở ngoại thành, ấp là thông tin quan trọng vì đường sá chưa đánh số đầy đủ; một xã mới gom ba xã cũ có thể có hai ấp trùng tên. Giữ tên ấp, và nếu ấp đã đổi tên theo xã mới, dùng tên mới do xã công bố.
Ngoại thành giáp những đâu sau khi thành phố mở rộng
Trước 2025, năm huyện ngoại thành là vành ngoài cùng của TP.HCM, giáp bốn tỉnh Bình Dương, Tây Ninh, Long An, Đồng Nai và giáp Tiền Giang, Bà Rịa – Vũng Tàu qua sông, biển. Sau sáp nhập, bức tranh láng giềng đổi hẳn. Củ Chi và Hóc Môn cũ giáp vùng Thuận An, Bến Cát, Dầu Tiếng cũ ở bờ bên kia sông Sài Gòn — nay là cùng thành phố. Củ Chi cũng giáp Tây Ninh ở phía tây bắc.
Bình Chánh cũ giáp Long An cũ ở phía tây và tây nam; Long An nay đã nhập vào Tây Ninh, nên đi từ Tân Nhựt, Vĩnh Lộc sang Bến Lức, Đức Hòa là sang tỉnh Tây Ninh mới. Nhà Bè và Cần Giờ cũ nhìn sang Đồng Nai (vùng Nhơn Trạch) qua các sông lớn ở phía đông, và nhìn sang vùng Gò Công cũ, nay thuộc Đồng Tháp, qua sông Soài Rạp ở phía tây nam. Cần Giờ thì nay cùng thành phố với Vũng Tàu, chỉ cách vịnh Gành Rái.
Với đời sống, điều này quan trọng ở chỗ: những chuyến qua lại thường ngày của người ngoại thành, như đi làm ở khu công nghiệp bên Bình Dương cũ hay đi biển Vũng Tàu, nay là đi trong một thành phố. Còn đi sang Long An cũ, Đồng Nai, Tiền Giang cũ vẫn là đi tỉnh khác như trước. Những việc trước đây phải tính là “khác tỉnh”, như chuyển chỗ ở từ Củ Chi sang Bến Cát cũ, nay là chuyển trong cùng thành phố, dù khoảng cách đi lại không hề ngắn đi.
Xã mới rộng gấp ba: tìm trụ sở và điểm tiếp nhận thế nào
Mỗi xã ngoại thành mới gom ba, bốn xã cũ, nên quãng đường từ ấp xa nhất tới trụ sở có thể dài hơn trước nhiều. Vài bước để khỏi đi uổng công:
- Xác định xã mới của mình qua các bảng ở trên, hoặc qua thông tin cư trú trên VNeID.
- Xem thông báo của xã về trụ sở chính và các điểm tiếp nhận hồ sơ. Giai đoạn đầu, nhiều xã giữ điểm tiếp nhận ở trụ sở xã cũ để người dân đỡ đi xa; điểm nào nhận việc gì do xã quyết định và công bố.
- Với các thủ tục làm được trực tuyến (cư trú, hộ tịch, một số xác nhận), ưu tiên nộp qua VNeID hoặc Cổng dịch vụ công để khỏi phải đi.
- Nếu phải đi, gọi hỏi trước qua kênh liên hệ chính thức mà xã công bố, hoặc nhờ trưởng ấp hỏi giúp, để biết mang theo giấy tờ gì.
- Giữ biên nhận, giấy hẹn; nếu được hẹn trả kết quả qua bưu chính, ghi đúng địa chỉ mới có tên ấp để bưu tá tìm được nhà.
Trang không ghi địa chỉ trụ sở hay số điện thoại của từng xã, vì những thông tin này có thể còn điều chỉnh. Nguồn đúng nhất là thông báo của chính ủy ban xã và trang thông tin của thành phố.
Câu hỏi thường gặp
Địa đạo Củ Chi nay thuộc xã nào?
Khu di tích địa đạo Củ Chi trải trên đất các xã cũ Phú Mỹ Hưng và Nhuận Đức. Theo bảng đối chiếu, Phú Mỹ Hưng nay thuộc Xã An Nhơn Tây, Nhuận Đức thuộc Xã Nhuận Đức. Khi cần địa chỉ chính xác của từng khu tham quan, dùng địa chỉ do ban quản lý di tích công bố.
Thị trấn Tân Túc nay thuộc xã nào?
Thị trấn Tân Túc, trung tâm huyện Bình Chánh cũ, nay thuộc Xã Tân Nhựt, cùng với hai xã cũ Tân Kiên và Tân Nhựt. Đây là chỗ dễ nhầm vì nhiều người đoán thị trấn huyện lỵ sẽ thành Xã Bình Chánh.
Ở xã Phạm Văn Hai cũ thì ghi xã nào?
Xã Phạm Văn Hai cũ bị chia cho Xã Vĩnh Lộc và Xã Tân Vĩnh Lộc. Không có câu trả lời chung cho cả xã cũ; hãy xem thông tin cư trú đã cập nhật trên VNeID, hỏi trưởng ấp hoặc hỏi bộ phận một cửa của một trong hai xã.
Biển Cần Giờ thuộc xã nào?
Khu biển Cần Giờ với bãi 30/4 và chợ Hàng Dương nằm ở vùng thị trấn Cần Thạnh và xã Long Hòa cũ, nay là Xã Cần Giờ. Xã Thạnh An là xã đảo riêng, đi bằng tàu, đò từ phía Cần Thạnh.
Năm huyện ngoại thành có xã nào thành phường không?
Theo bảng đối chiếu đang dùng, 24 đơn vị mới của năm huyện ngoại thành cũ đều là xã. Mảnh nhỏ của An Phú Tây nhập vào Phường Bình Đông là phần đất giáp ranh, không làm thay đổi việc Bình Chánh cũ là vùng xã.
Có phải đổi tên ấp sau sáp nhập không?
Ấp là tổ chức tự quản, tên ấp có thể được giữ hoặc sắp xếp lại khi xã mới gom nhiều xã cũ, để tránh trùng tên. Nếu ấp của bạn có thay đổi, xã và trưởng ấp sẽ thông báo; khi chưa có thông báo, tiếp tục dùng tên ấp đang dùng.