Cuối tuần đi đâu gần Sài Gòn mà không ra biển: Củ Chi, Cần Giờ, Dầu Tiếng và vùng ven

Không ra biển, người ở trung tâm vẫn có nhiều chuyến đi về trong ngày: lên tây bắc thăm địa đạo Củ Chi và vườn ven sông Sài Gòn, xuống nam vào rừng ngập mặn Cần Giờ, lên bắc nhìn hồ Dầu Tiếng và núi Cậu, hoặc đi các vùng ven gần hơn như bán đảo An Phú Đông, cù lao trên sông Đồng Nai, làng hoa, vườn rau ở Bình Chánh, Hóc Môn. Mỗi hướng hợp với một kiểu người đi và một mùa khác nhau.

Sau sáp nhập, những nơi này đều nằm trong thành phố, nhưng khoảng cách thì không đổi: Củ Chi, Cần Giờ cách trung tâm chừng một hai giờ xe, Dầu Tiếng xa hơn. Bài này đặt các lựa chọn cạnh nhau ở mức tổng quan để bạn chọn hướng; chi tiết từng nơi như Cần Giờ, Dầu Tiếng, An Phú Đông, Hóc Môn có site riêng trong cùng hệ thống.

Không có giá vé hay quảng cáo khu vui chơi ở đây. Giờ mở cửa các điểm tham quan thay đổi theo mùa; kiểm thông tin chính thức trước khi đi.

Hướng tây bắc: địa đạo Củ Chi và vườn ven sông

Địa đạo Củ Chi là hệ thống đường hầm dưới lòng đất được đào trong thời kỳ kháng chiến, nay là khu di tích lịch sử với hai khu tham quan chính là Bến Dược và Bến Đình. Khách được xem những đoạn hầm đã được nới rộng cho người tham quan, hầm chỉ huy, bếp Hoàng Cầm, các loại bẫy, và nghe thuyết minh về đời sống dưới lòng đất. Tầng đất xám và sỏi đá ong ở vùng này đủ chắc để đào hầm dài mà ít sụp, đó là một chi tiết địa lý đáng để ý khi đứng trước miệng hầm.

Bò vào một đoạn hầm ngắn là trải nghiệm nhiều người nhớ nhất, nhưng không hợp với người sợ không gian hẹp, người có bệnh tim mạch, hô hấp. Không ai bắt buộc phải xuống; đi vòng trên mặt đất, nghe thuyết minh đã đủ hiểu. Mặc quần áo dễ vận động, mang thuốc chống muỗi vì khu rừng nhiều muỗi.

Sau địa đạo, có thể chạy xe dọc những con đường ven sông Sài Gòn ở phía Củ Chi, nơi còn vườn cây, ruộng rau, trại bò sữa. Đây là vùng nông nghiệp ven đô cung cấp rau, sữa cho thành phố, cảnh thanh bình khác hẳn nội đô. Đi về trong ngày rất vừa sức, nhất là khi xuất phát sớm.

Vùng Củ Chi cũ nay chia thành nhiều xã như Củ Chi, Tân An Hội, An Nhơn Tây, Nhuận Đức, Phú Hoà Đông, Thái Mỹ, Bình Mỹ. Khu Bến Dược nằm ở phía An Nhơn Tây, khu Bến Đình ở phía Nhuận Đức. Khi tra đường, gõ tên khu di tích thay vì tên xã cũ cho chắc.

Hướng nam: Cần Giờ ở mức một ngày

Cần Giờ là vùng rừng ngập mặn và biển duy nhất của TP.HCM cũ, cách trung tâm chừng hai giờ xe, qua phà Bình Khánh rồi chạy dọc con đường xuyên rừng Sác. Một ngày ở Cần Giờ thường gồm: đi đường rừng, ghé một khu tham quan trong rừng ngập mặn, ăn hải sản ở khu chợ gần biển, và ngồi bãi biển đục phù sa ở khu Long Hoà, Cần Thạnh cũ, nay là xã Cần Giờ.

Cần Giờ không có bãi tắm trong xanh như Vũng Tàu, cái hay của nó là rừng, sông nước và nhịp sống làng chài. Ai muốn xem khỉ, chim, đi thuyền vào rạch, nhìn cánh rừng đước xanh ngút mắt thì đây là lựa chọn gần nhất. Chi tiết từng điểm, từng con đường, giờ phà, mùa nước đều có ở site Cần Giờ.

Lưu ý chung: đường rừng Sác dài, ít trạm dịch vụ ở giữa, nên đổ xăng trước khi đi; tránh chạy tối vì đường vắng; mùa triều cường cuối năm một số đoạn có thể ngập vào giờ nước lên. Không cho khỉ ăn, giữ chặt túi đồ, kính mắt ở khu có khỉ.

Nếu chỉ có nửa ngày, có thể dừng ở phía Bình Khánh, An Thới Đông gần phà, nơi có những con rạch, vườn và quán ven sông, không cần đi hết đường rừng ra biển. Cần Giờ rộng, chọn ít mà xem kỹ vẫn hơn chạy một vòng cho biết.

Hướng bắc: hồ Dầu Tiếng, núi Cậu và vùng cao su

Lên phía bắc qua Bến Cát là vùng đồi cao su của Dầu Tiếng, nơi có hồ Dầu Tiếng, hồ thuỷ lợi lớn phần lớn nằm bên Tây Ninh, và núi Cậu đứng cạnh lòng hồ. Cảnh đặc trưng là những hàng cao su thẳng tắp, đất đỏ xám, mặt hồ rộng mênh mông lúc hoàng hôn. Mùa cao su thay lá, khoảng đầu mùa khô, đường đi đẹp nhất với thảm lá vàng đỏ.

Đây là chuyến đi xa hơn Củ Chi, Cần Giờ, nên hợp với người thích đi xe đường dài, muốn ngắm cảnh đồi hồ, chứ không phải chuyến cho trẻ nhỏ ngồi xe lâu. Khu vực lòng hồ và đập là công trình thuỷ lợi có quy định riêng; không bơi trong hồ, không đi vào khu vực cấm, nhất là khi hồ đang xả nước.

Thông tin chi tiết về hồ Dầu Tiếng, núi Cậu, đường đi vào từng xã có ở site Dầu Tiếng. Ở tầm thành phố, chỉ cần biết hướng bắc là hướng của đồi và hồ, khác hẳn hướng nam là sông và rừng ngập mặn.

Trên đường lên Dầu Tiếng có thể ghé vùng Bến Cát, Bàu Bàng để thấy những khu công nghiệp lớn mọc giữa rừng cao su cũ. Cảnh đối lập ấy, nhà máy bên này đường, vườn cao su bên kia đường, là một nét rất riêng của Bình Dương cũ.

Gần hơn nữa: bán đảo, cù lao và vườn trong vòng một giờ

Không phải chuyến đi nào cũng cần xa. Bán đảo An Phú Đông phía Quận 12 cũ, ba mặt giáp sông Sài Gòn, có vườn cây, đường làng, quán cà phê ven sông, chỉ chừng nửa giờ tới một giờ xe từ trung tâm. Bán đảo Thanh Đa thuộc phường Bình Quới cũng có những con đường ven sông yên tĩnh. Đây là lựa chọn cho buổi chiều cuối tuần, không cần dậy sớm.

Trên sông Đồng Nai có những cù lao vườn cây, như cù lao Bạch Đằng phía Tân Uyên, nơi nhịp sống nông thôn còn khá nguyên. Ở phía tây nam, vùng Bình Chánh, Hóc Môn có làng hoa, vườn rau, trang trại nhỏ, mùa Tết rực rỡ hoa. Mỗi nơi chỉ cần nửa ngày.

Các site riêng của An Phú Đông, Hóc Môn, Xuân Thới Sơn, Bình Lợi Trung trong cùng hệ thống đi sâu vào từng nơi. Bài này chỉ muốn nói: từ trung tâm, trong vòng một giờ đã có sông, vườn, cù lao, đủ cho một chuyến đổi gió mà không mất cả ngày trên đường.

Những chuyến gần còn có cái lợi là có thể đi bằng xe buýt hoặc tàu buýt đường sông thay vì tự lái. Ngồi tàu từ bến Bạch Đằng lên phía Thủ Đức cũ, xuống bến, đi bộ một vòng ven sông rồi quay về là cách đổi gió nhẹ nhàng cho người không muốn chạy xe.

Chọn hướng theo người đi cùng và mùa

Bảng dưới gợi ý nhanh, giúp cả nhà chọn được một hướng. Thời gian là ước lượng từ khu trung tâm, tuỳ giờ đi và phương tiện.

Một nguyên tắc dễ nhớ: đi hướng nào thì về sớm hơn giờ tan tầm của hướng đó. Đường về trung tâm chiều Chủ nhật từ mọi phía đều đông.

Chuẩn bị cho một chuyến đi về trong ngày

Xuất phát sớm là điều quan trọng nhất. Rời trung tâm trước bảy giờ sáng, bạn tránh được kẹt xe ở các cửa ngõ, tới nơi khi trời còn mát, và có thể về trước giờ đông nhất buổi chiều. Ngược lại, xuất phát lúc chín mười giờ thường nghĩa là đi trong nắng gắt và về trong kẹt xe.

Đi xe máy thì kiểm phanh, lốp, đèn, mang áo mưa, áo khoác chống nắng, nước uống. Đi ô tô thì kiểm chỗ đỗ ở điểm đến, nhất là vùng ven nơi đường nhỏ. Mang theo tiền mặt vì vài quán, vườn, bến đò ở vùng ven chưa nhận chuyển khoản, và sạc dự phòng cho điện thoại vì dùng bản đồ suốt chặng.

Với trẻ nhỏ, đừng xếp quá hai điểm trong một ngày. Một buổi sáng ở địa đạo và một bữa trưa trong vườn là đủ; cố ghép thêm một điểm thường khiến cả nhà mệt, đường về thêm cáu. Người lớn tuổi thì chọn điểm có chỗ ngồi nghỉ, có nhà vệ sinh, tránh những đoạn phải đi bộ dài dưới nắng.

Trước khi đi, xem dự báo thời tiết và, nếu tới vùng ven sông, xem cả lịch triều. Mùa mưa, một cơn giông chiều có thể biến con đường làng thành vũng lầy; mùa triều cường, đường ven sông có thể ngập vào giờ nước lớn. Có sẵn một phương án dự phòng trong nhà, như bảo tàng hay quán cà phê gần đó, giúp chuyến đi không hỏng chỉ vì trời.

Những điều nên tránh

Vài thói quen nhỏ làm hỏng chuyến đi cuối tuần, hoặc làm khổ người dân nơi mình đến:

• Không vào vườn, ruộng, sân nhà người dân khi chưa được phép, dù trông có vẻ bỏ trống.
• Không bỏ rác dọc đường làng, ven sông; vùng ven không có xe thu gom thường xuyên như nội đô.
• Không bơi ở sông, hồ thuỷ lợi, cửa sông; nước chảy xiết, có xoáy, có tàu bè và khu cấm.
• Không chạy xe tốc độ cao trên đường làng hẹp, có trẻ con, gia súc, người đi xe đạp.
• Không mở nhạc to ở khu dân cư, khu di tích; vùng ven yên tĩnh chính là thứ mình tìm tới.
• Không cho khỉ, chim, cá ăn ở khu bảo tồn; thức ăn của người làm hại động vật hoang dã.

Những chuyến đi gần thường được lặp lại nhiều lần trong năm. Đi nhẹ nhàng, để lại ít dấu vết, lần sau nơi đó vẫn còn đẹp cho mình và cho người khác.

Câu hỏi thường gặp

Địa đạo Củ Chi có những khu nào để tham quan?

Có hai khu tham quan chính là Bến Dược và Bến Đình, đều thuộc vùng Củ Chi cũ. Hai khu có nội dung tương tự nhau: đoạn hầm cho khách xuống, hầm chỉ huy, bếp, bẫy, thuyết minh. Khu nào gần lộ trình của bạn hơn thì chọn khu đó; kiểm giờ mở cửa trước khi đi.

Đi Cần Giờ về trong ngày được không?

Được. Xuất phát sớm, qua phà Bình Khánh, đi đường rừng, ghé một khu tham quan rừng ngập mặn, ăn trưa hải sản và về trước khi trời tối là lịch trình phổ biến. Chi tiết về đường đi, phà, mùa nước có ở site Cần Giờ.

Trẻ nhỏ có nên xuống hầm địa đạo Củ Chi không?

Phụ huynh nên cân nhắc. Hầm hẹp, tối, nóng; trẻ sợ không gian hẹp có thể hoảng. Có thể cho trẻ xem miệng hầm và các khu trên mặt đất, nghe thuyết minh, chỉ xuống đoạn ngắn nếu trẻ muốn và có người lớn đi cùng.

Đi hồ Dầu Tiếng có bơi được không?

Không nên. Hồ Dầu Tiếng là công trình thuỷ lợi lớn, có khu vực cấm, nước sâu, có thời điểm xả nước. Hãy ngắm cảnh từ những nơi được phép, không bơi, không đi thuyền khi không có đơn vị được phép tổ chức.

Gần trung tâm nhất có chỗ nào đi chơi ven sông?

Bán đảo Thanh Đa thuộc phường Bình Quới, bán đảo An Phú Đông và các bờ sông phía Thủ Đức cũ chỉ cách trung tâm khoảng nửa giờ tới một giờ, có đường ven sông, vườn cây, quán cà phê. Hợp cho một buổi chiều cuối tuần.

Mùa nào đi các vùng ven đẹp nhất?

Mùa khô, từ khoảng tháng 12 tới tháng 4, trời ít mưa, đường khô, hợp đi xe máy. Dịp Tết, làng hoa vùng ven rực rỡ. Mùa mưa vẫn đi được nhưng hay có giông chiều, và cuối năm cần tránh giờ đỉnh triều cường ở những vùng ven sông thấp.