Đi bộ trung tâm Sài Gòn một buổi: lộ trình qua Bến Thành, Nhà hát, Nhà thờ Đức Bà

Khu trung tâm Sài Gòn đủ gọn để đi bộ trong một buổi: bắt đầu từ chợ Bến Thành, đi dọc Lê Lợi tới Nhà hát Thành phố, xuôi phố đi bộ Nguyễn Huệ ra bờ sông, vòng lên Đồng Khởi tới Nhà thờ Đức Bà và Bưu điện Thành phố, rồi qua Dinh Độc Lập, công viên Tao Đàn, tổng cộng chừng ba bốn cây số. Nên đi sáng sớm hoặc chiều muộn để tránh nắng, mang nước và mặc đồ kín đáo nếu muốn vào bên trong các công trình.

Sau sáp nhập, khu này phần lớn thuộc phường Sài Gòn và phường Bến Thành mới, gồm các phường Bến Nghé, Bến Thành, Đa Kao, Nguyễn Thái Bình, Phạm Ngũ Lão cũ của Quận 1. Từ Bình Dương cũ hay Thủ Đức, metro số 1 đưa thẳng tới ga Bến Thành hoặc ga Nhà hát Thành phố, rất tiện để bắt đầu.

Bài này là một lộ trình mẫu, kèm những điều đáng xem ở từng điểm và vài lưu ý thực tế. Giờ mở cửa, quy định tham quan bên trong các công trình thay đổi theo thời gian, nên kiểm thông tin mới nhất trước khi đi.

Chặng 1: chợ Bến Thành và vòng xoay trước chợ

Chợ Bến Thành là điểm hẹn quen thuộc nhất của khu trung tâm, với tháp đồng hồ ở cổng nam nhìn ra vòng xoay. Toà chợ hiện nay được xây thời Pháp đầu thế kỷ 20, thay cho chợ cũ bên bờ rạch Bến Nghé. Buổi sáng sớm là lúc chợ có không khí nhất: hàng rau, hàng đồ khô, hàng ăn bên trong bắt đầu dọn, người bán quen gọi nhau. Chuyện ăn uống, mua bán trong chợ có ở phần ẩm thực của trang; ở đây chỉ cần dành vài phút nhìn kiến trúc và nhịp sinh hoạt.

Đứng ở vòng xoay trước chợ có thể thấy rõ khu trung tâm đang thay đổi: một bên là chợ trăm năm, một bên là lối lên ga ngầm metro số 1 với các toà nhà kính mới. Ga Bến Thành là nút giao lớn của mạng metro theo quy hoạch, nên khu này sẽ còn thay đổi nhiều.

Lưu ý thực tế: vòng xoay rất đông xe, hãy qua đường ở vạch và theo đèn, đi chậm, đều, không chạy giật lùi. Giữ túi xách phía trong vỉa hè, điện thoại không cầm hờ hững khi đứng sát lề, vì giật đồ vẫn là chuyện có thể gặp ở khu đông khách.

Chặng 2: Lê Lợi, Nhà hát Thành phố và phố đi bộ Nguyễn Huệ

Từ chợ, đi dọc đường Lê Lợi về phía bờ sông. Con đường đã thay đổi nhiều sau thời gian thi công metro, vỉa hè rộng hơn, có lối lên xuống ga ngầm. Cuối đường là Nhà hát Thành phố, công trình kiểu Pháp xây cuối thế kỷ 19, mặt tiền có vòm cong và tượng trang trí, ban đêm lên đèn rất đẹp. Muốn xem bên trong thì cách tốt nhất là mua vé một buổi biểu diễn; lịch diễn đăng trên kênh thông tin của nhà hát.

Rẽ sang phố đi bộ Nguyễn Huệ, một đại lộ dài thẳng ra sông, hai bên là những toà nhà cũ mới xen kẽ. Đầu phố là toà nhà Uỷ ban nhân dân thành phố, xây đầu thế kỷ 20 theo phong cách Pháp, nay vẫn là trụ sở làm việc nên chỉ ngắm từ bên ngoài. Toà chung cư cũ nhiều tầng giữa phố nay mở nhiều quán cà phê, tiệm nhỏ trong từng căn hộ, là chỗ nhiều người lên ban công nhìn xuống phố.

Phố đi bộ đông nhất vào buổi tối và cuối tuần, lúc người dân ra hóng gió, trẻ con chơi đùa, nhóm bạn hát hò. Buổi sáng sớm thì vắng, hợp để chụp ảnh kiến trúc. Giữa trưa phố gần như không có bóng mát, nên nếu đi vào giờ này hãy đi nhanh qua.

Chặng 3: bờ sông Bạch Đằng và Tôn Đức Thắng

Cuối Nguyễn Huệ là bến Bạch Đằng bên sông Sài Gòn, một dải công viên ven sông có lối đi bộ, ghế đá, bến tàu. Đứng đây nhìn sang bờ Thủ Thiêm, nay thuộc phường An Khánh, sẽ thấy một khu đô thị mới với công viên bờ sông và các toà nhà cao. Cầu Ba Son ở phía bắc, cầu Thủ Thiêm xa hơn, hầm Thủ Thiêm đi ngầm bên dưới.

Buổi chiều gần hoàng hôn là lúc bờ sông đẹp nhất: nắng chiếu ngang mặt nước, tàu bè qua lại, gió thổi mát hơn hẳn trong phố. Đây cũng là nơi bắt tàu buýt đường sông hoặc tàu dạo sông nếu muốn đổi góc nhìn; phần ngắm sông Sài Gòn có bài riêng trong mục này.

Đi dọc Tôn Đức Thắng về phía bắc là khu vực Ba Son cũ, nơi từng có xưởng đóng tàu lâu đời, nay là khu đô thị mới. Nếu chân còn khoẻ, đi tiếp tới đầu cầu Ba Son rồi quay lại; nếu muốn tiết kiệm sức, đi ngược lên Đồng Khởi để sang chặng tiếp theo.

Dọc bờ sông đoạn này còn có tượng đài Trần Hưng Đạo nhìn ra sông và khu bến Nhà Rồng ở phía nam, bên kia cửa rạch Bến Nghé. Ai thích ảnh kiến trúc có thể đứng ở bờ sông chụp ngược vào phố Nguyễn Huệ, thấy cả trục đường thẳng dẫn về toà nhà Uỷ ban ở cuối, một góc nhìn quen thuộc trên bưu thiếp Sài Gòn xưa và nay.

Chặng 4: Đồng Khởi, Nhà thờ Đức Bà và Bưu điện Thành phố

Đường Đồng Khởi, tên cũ thời Pháp là Catinat, là con phố thương mại lâu đời nhất khu trung tâm, nối bờ sông với Nhà thờ Đức Bà. Hai bên còn vài khách sạn và toà nhà cũ, xen với cửa hàng mới. Đi bộ lên dốc nhẹ sẽ thấy hai tháp chuông của nhà thờ hiện ra ở cuối đường.

Nhà thờ Đức Bà Sài Gòn khánh thành năm 1880, xây bằng gạch đỏ mang từ Pháp sang, là một trong những công trình biểu tượng của thành phố. Công trình đã trải qua giai đoạn trùng tu kéo dài nhiều năm, việc vào bên trong có thể bị hạn chế, nên hãy xem thông báo hiện hành. Đứng ở quảng trường trước nhà thờ vẫn thấy rõ kiến trúc mặt tiền, tượng Đức Mẹ ở giữa và hàng cây xung quanh.

Ngay bên cạnh là Bưu điện Thành phố, xây cuối thế kỷ 19, mái vòm sắt bên trong, sàn gạch hoa, bản đồ cổ vẽ trên tường, quầy gỗ vẫn còn phục vụ gửi thư. Đây là nơi khách lẫn người Sài Gòn thích vào ngồi một lúc cho mát. Phía sau bưu điện là đường sách, một đoạn đường nhỏ toàn nhà sách, quầy sách cũ, ghế ngồi đọc dưới tán cây.

Chặng 5: Dinh Độc Lập, công viên Tao Đàn và đường về

Từ nhà thờ, đi theo đường Lê Duẩn hoặc đi xuyên công viên 30/4 là tới Dinh Độc Lập, nay còn gọi là Hội trường Thống Nhất. Công trình hiện tại được xây đầu thập niên 1960 theo thiết kế của kiến trúc sư Ngô Viết Thụ, nổi tiếng với mặt tiền bằng những ô bê tông hình đốt trúc lọc nắng, là một ví dụ của kiến trúc hiện đại thích ứng khí hậu nhiệt đới. Bên trong là các phòng làm việc, phòng khánh tiết được giữ lại như di tích, tầng hầm và khu vườn rộng.

Sau Dinh là công viên Tao Đàn, một trong những công viên cây cổ thụ lớn nhất trung tâm, buổi sáng có người tập thể dục, có góc chim cảnh của những người chơi chim lâu năm. Đi giữa hàng cây dầu, cây sao cao vút là cách nghỉ chân tốt nhất trước khi quay về chợ Bến Thành, chỉ cách vài dãy phố.

Ai còn thời gian có thể rẽ sang nhà thờ Tân Định màu hồng ở phường Tân Định, hoặc vào Bảo tàng Thành phố trên đường Lý Tự Trọng, toà nhà cũ có cầu thang đá rộng. Phần bảo tàng có bài riêng trong mục này.

Nếu muốn ăn trưa giữa chừng, khu quanh chợ Bến Thành và các con đường nhỏ như Lê Thánh Tôn, Tôn Thất Thiệp có nhiều quán cơm, quán bún, quán phở quen của dân văn phòng. Chọn quán đông người địa phương, hỏi giá trước khi gọi món nếu quán không có bảng giá, và nghỉ trong nhà cho qua giờ nắng gắt nhất rồi hãy đi tiếp.

Gợi ý chia giờ cho một buổi và một ngày

Bảng dưới gợi ý hai cách đi, tuỳ thời gian bạn có. Thời gian ở từng điểm chỉ là ước lượng để lên kế hoạch, không phải giờ mở cửa.

Nhịp đi bộ ở Sài Gòn chậm hơn ở xứ lạnh vì nóng và ẩm. Tính rằng sau mỗi bốn mươi lăm phút đi ngoài trời, bạn cần mười lăm phút ngồi trong bóng râm hoặc trong nhà. Một buổi đi quá dày điểm thường kết thúc bằng mệt và say nắng.

Người đi cùng trẻ nhỏ có thể rút lộ trình còn một nửa: chợ, phố đi bộ, bờ sông, rồi kết thúc ở công viên. Trẻ thường nhớ nhất là chỗ được chạy nhảy và chỗ có nước, không phải những toà nhà cổ người lớn mê.

Những lưu ý thực tế khi đi bộ ở trung tâm

Đi bộ ở Sài Gòn khác đi bộ ở nhiều thành phố khác vì xe máy, vỉa hè và thời tiết. Vài điều giúp buổi đi nhẹ nhàng hơn:

• Qua đường: đi ở vạch, theo đèn, bước đều và nhìn vào dòng xe; người đi xe máy quen né người đi bộ đi đều, chứ không quen người dừng đột ngột hay chạy lùi.
• Vỉa hè: có đoạn bị xe máy, quán xá chiếm, có đoạn lát đá trơn khi mưa. Mang giày đế bám, không đi dép lê quá mỏng.
• Đồ đạc: đeo túi phía trước hoặc phía trong vỉa hè, không cầm điện thoại chìa ra mép đường khi chụp ảnh.
• Trang phục: vào nhà thờ, di tích nên mặc áo có tay, quần hoặc váy qua gối; mang theo một áo khoác mỏng vừa che nắng vừa dùng được khi cần.
• Nước và nghỉ: cửa hàng tiện lợi khá nhiều, mua nước dễ; các quán cà phê là chỗ trú mưa, trú nắng tốt nhất.
• Mưa: mùa mưa thường có giông buổi chiều, nên sắp xếp phần ngoài trời vào buổi sáng, mang áo mưa mỏng.
• Đi lại: metro số 1, xe buýt và xe công nghệ đều đón được ở khu trung tâm; chọn điểm đón ở đường rộng để tài xế dễ dừng.

Câu hỏi thường gặp

Đi bộ trung tâm Sài Gòn mất bao lâu?

Lộ trình chợ Bến Thành, Nguyễn Huệ, bờ sông, Nhà thờ Đức Bà, Bưu điện, Dinh Độc Lập dài chừng ba bốn cây số, đi thong thả kèm dừng chụp ảnh mất khoảng một buổi. Nếu vào bên trong Dinh Độc Lập và một bảo tàng thì nên dành cả ngày.

Nhà thờ Đức Bà có vào được bên trong không?

Nhà thờ đã trải qua thời gian trùng tu dài nhiều năm, việc vào bên trong có lúc bị hạn chế hoặc chỉ mở theo giờ lễ. Hãy kiểm thông báo hiện hành trước khi đi. Dù không vào được, mặt tiền và quảng trường phía trước vẫn đáng xem.

Khu trung tâm Sài Gòn bây giờ thuộc phường nào?

Phần lớn thuộc phường Sài Gòn và phường Bến Thành mới. Phường Sài Gòn gồm Bến Nghé, Đa Kao và một phần Nguyễn Thái Bình cũ; phường Bến Thành gồm Bến Thành, Phạm Ngũ Lão, Cầu Ông Lãnh và một phần Nguyễn Thái Bình cũ.

Từ Bình Dương cũ vào trung tâm đi bộ thì đi gì tiện nhất?

Có thể đi xe tới ga Suối Tiên hoặc một ga metro số 1 gần nhất rồi đi thẳng tới ga Bến Thành hoặc ga Nhà hát Thành phố, tránh được chuyện tìm chỗ gửi xe ở trung tâm. Kiểm lịch chạy tàu hiện hành trước khi đi.

Giờ nào đi bộ ở trung tâm dễ chịu nhất?

Sáng sớm từ lúc mặt trời mọc tới khoảng chín giờ và chiều muộn sau bốn giờ là dễ chịu nhất. Giữa trưa nắng gắt, nhất là tháng 3, tháng 4. Buổi tối phố đi bộ Nguyễn Huệ và bờ sông đông vui, mát hơn.

Đi bộ khu trung tâm có an toàn không?

Nhìn chung an toàn, nhưng cần cẩn thận khi qua đường và giữ đồ đạc vì giật đồ vẫn có thể xảy ra ở nơi đông khách. Đi trên vỉa hè phía trong, không để túi ở phía lòng đường, và cảnh giác với người lạ chèo kéo mua hàng, chụp ảnh.